Σάββατο 13 Σεπτεμβρίου 2014

Οι μαχόμενοι Χημικοί και οι Πληροφορικοί της Εκπαίδευσης είναι συνάδελφοι και όχι εχθροί.

Το είδαμε κι αυτό: η διευθύνουσα ομάδα της Ένωση Ελλήνων Χημικών, εμμένοντας σε μια στείρα αντίληψη για την ανάδειξη της Χημείας μέσα από την επιδίωξη κατοχύρωσης ενός θεωρητικού "πανελληνίως εξεταζόμενου μαθήματος", φέρεται να ζητά "το μάθημα της Πληροφορικής να αποτελέσει 5ο ειδικό μάθημα, όπως π.χ. το Σχέδιο για την Αρχιτεκτονική, η ξένη γλώσσα για τις ξενόγλωσσες φιλολογίες και οι Αρχές Οικονομικής Θεωρίας για τα Οικονομικά, αλλά να μη «θιγεί» η θέση της Χημείας στην Γ΄ Λυκείου. ". 

Είναι πραγματικά λυπηρό, η επίσημη έκφραση ενός πολύτιμου για την Παιδεία και την Ανάπτυξη της χώρας μας κλάδου, να εμμένει στον ευνουχισμό ενός κατεξοχήν πρακτικού-τεχνολογικού αντικειμένου προκειμένου να εξυπηρετήσει τις ανάγκες ενός συστήματος το οποίο υπονομεύει τη νεανική ψυχή για να μπορούν κάποιοι να κερδοσκοπούν ανενόχλητοι. Ενός συστήματος που προτάσσει την παπαγαλία, τον ανθρωποβόρο ανταγωνισμό, την παραπαιδεία εις βάρος της ανάπτυξης της δημιουργικότητας και της καινοτομίας αναπόσπαστο στοιχείο της οποίας είναι μια ουσιαστική Παιδεία Υλικής Δημιουργίας με τη Χημεία στο επίκεντρο.

Καλεί η διευθύνουσα ομάδα της ΕΕΧ την Πολιτεία να θυσιάσει το μόνο καταφύγιο της νεανικής δημιουργικότητας στο σύγχρονο σχολείο, την Πληροφορική, στο βωμό της κερδοσκοπίας. Την θεωρεί χρήσιμη μόνο για εκείνους που επιθυμούν να εισαχθούν στα Τμήματα Πληροφορικής και πάλι με την μορφή ενός Ειδικού Μαθήματος και μόνο. Δεν αντιλαμβάνεται ότι με αυτό τον τρόπο το μόνο που καταφέρνει είναι να κάνει ακόμη πιο μακρινό όνειρο ένα σχολείο όπου δίπλα στο Εργαστήριο της Πληροφορικής θα υπάρχει και το Εργαστήριο Χημείας για να μπορούν οι νέοι μας να χαίρονται και να σπουδάζουν τόσο την Πληροφορική Δημιουργία όσο και την Υλική Δημιουργία. Και αύριο, ως ενεργοί πολίτες και υπεύθυνοι Επιστήμονες και Τεχνολόγοι, να μπορούν με αυτοπεποίθηση και διανοητικά εφόδια να διαμορφώσουν το Πληροφορικό και Υλικό τους μέλλον! Αν δεν το κάνουν οι ίδιοι με βάση τις ανάγκες της Κοινωνίας. θα συνεχίσουν να το κάνουν καποιοι άλλοι με βάση τις δικές τους κερδοσκοπικές και ανθρωποβόρες ανάγκες...

Πιστεύουμε, λοιπόν, ότι η Χημεία, η πραγματική Χημεία της Πράξης και όχι της αποστήθισης τύπων και "τσιτάτων", έχει πολλά να προσφέρει στους νέους μας. Σε όλη την Κοινωνία. Σε ένα υγιές εκπαιδευτικό περιβάλλον η ίδια η ΕΕΧ θα ζητούσε ενίσχυση της Πληροφορικής Παιδείας για όλους. Ώστε να μπορούν όλοι και ιδίως οι σημερινοί μαθητές και αυριανοί Χημικοί, Χημικοί Μηχανικοί, Γεωπόνοι, Φαρμακοποιοί, Ιατροί, Βιολόγοι, Τεχνολόγοι Τροφίμων, Διατροφολόγοι, Επιστήμονες και Τεχνολόγοι Υλικών να συμβάλλουν στις επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις που συνδέονται με τις αντίστοιχες επιστήμες και είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με την αξιοποίηση της Πληροφορικής. Είμαι μήπως τυχαίο ότι το τελευταίο Νόμπελ Χημείας δόθηκε στους "Χημικούς του Κυβερνοχώρου"; Δεν γνωρίζουν οι ιθύνοντες της ΕΕΧ ότι "σήμερα, ο υπολογιστής είναι εξίσου χρήσιμος στη χημεία όσο ο δοκιμαστικός σωλήνας"; Σίγουρα το γνωρίζουν. Δυστυχώς, όμως, προτάσσοντας τα συμφέροντα ενός κερδοφόρου για κάποιους και ψυχοφθόρου για τους νέους μας εξεταστικού συστήματος, αποδέχονται, εδώ και χρόνια τον εξοβελισμό του δοκιμαστικού σωλήνα από το δημόσιο σχολείο και τώρα επιδιώκουν να γίνει το ίδιο και με τον υπολογιστή.

Ας ειπωθεί επιτέλους η αλήθεια! Η διευθύνουσα ομάδα της ΕΕΧ, αφού συμβιβάστηκε με την απουσία του δοκιμαστικού σωλήνα από την εκπαίδευση, συντάσσεται τώρα με τις δυνάμεις εκείνες που βλέπουν τον υπολογιστή ως "δούρειο ίππο" που απειλεί να κατεδαφίσει το "μαγαζάκι" τους. Τρέμουν αναλογιζόμενοι ότι σε ένα περιβάλλον α-νόητης αποστήθισης, η παρουσία του υπολογιστή ως εδάφους άσκησης της δημιουργικής διάθεσης των νέων μας αποτελεί μείζονα συστημικό κίνδυνο καθώς διαμορφώνει τις συνθήκες εκείνες για ανατροπή της κυρίαρχης επιστημολογίας μέσα στο σχολείο. Της επιστημολογίας της καθηγητικής αυθεντίας, της μονοδιάστατης γνώσης, των ευνουχισμένων διανοητικά μαθητών-πελατών της παραπαιδείας νόμιμης και μη...

Η επιστημολογία που γίνεται ορατή με την παρουσία του υπολογιστή και των Πληροφορικών στο σχολείο φέρνει στο προσκήνιο τη δημιουργικότητα, την αυτενέργεια, την ενεργό εμπλοκή μαθητών και δασκάλων σε κοινές εμπειρίες μάθησης που ξυπνούν το πνεύμα και δυναμώνουν την ψυχή. Είναι μια επιστημολογία που κατεβάζει τον καθηγητή από την έδρα της αυθεντίας για να τον κάνει διάκονο της νεανικής δίψας για πραγματική μάθηση. 

Είναι μια επιστημολογία που λαχταρά και ο μάχιμος καθηγητής της Χημείας. Εκείνος που ονειρεύεται να προσφέρει ουσιαστικές εμπειρίες μάθησης στους μαθητές του. Όπως και ο μάχιμος συναδελφός του των Μαθηματικών, της Φυσικής, της Βιολογίας, ο μάχιμος Φιλόλογος, ο Ιστορικός, ο Θεολόγος. Είναι ο Χημικός της Πράξης ο οποίος ασφυκτιά στους τέσσερις τοίχους μια σχολικής αίθουσας-φυλακής θέλοντας να αποδράσει μαζί με τους μαθητές του. Να βρεθεί μαζί τους στο Εργαστήριο και στην Φύση και να τους μυήσει στα θαυμαστά της μυστήρια! Γι' αυτόν τον Χημικό και τις επιθυμίες του ποιος θα μιλήσει;

Καλούμε την ΕΕΧ να σκύψει πάνω από τις ανάγκες και το όραμα των Χημικών της Πράξης. Να σταματήσει να άγεται και να φέρεται από εκείνους που ζητούν τα "αργύρια". Να προτιμήσει εκείνους που ζητούν δοκιμαστικούς σωλήνες και υπολογιστές. Μπορεί να το κάνει. Και τότε θα αντιληφθούν όλοι ότι Χημικοί και Πληροφορικοί δεν είναι εχθροί που θέλουν να αλληλεξοντωθούν αλλά ΣΥΝΑΔΕΛΦΟΙ που αγωνίζονται καθημερινά για τους μαθητές τους. Κι όπως εμείς αγωνιζόμαστε να ελευθερώσουμε την Πληροφορική δίνουν κι εκείνοι το δικό τους αγώνα να ελευθερώσουν τη Χημεία. Και μαζί με όλους τους μάχιμους εκπαίδευτικούς και την Κοινωνία να ελευθερώσουμε την Παιδεία μας!

Θα κλείσουμε με μία πρόταση πέρα από τη συντεχνιακή λογική της διάζευξης Χημείας - Πληροφορικής που προσπαθεί να επιβάλει η διευθύνουσα ομάδα της ΕΕΧ: Μια πρόταση που εκκινεί από τη διαπίστωση ότι ο σημερινός υποψήφιος και μελλοντικός Πληροφορικός πρέπει να έχει και το κατάλληλο γνωστικό υπόβαθρο σε όλες τις Φυσικές Επιστήμες καθώς ήδη με τη Βιοπληροφορική και τη Νανοτεχνολογία το υλικό υπόβαθρο της Πληροφορικής εμπλουτίζεται για να περιλάβει εκτός από τα κυκλώματα πυριτίου και άλλα υλικά των οποίων η πλήρης κατανόηση απαιτεί το κατάλληλο υπόβαθρο Χημείας. Σε αυτό το πλαίσιο δεν θεωρούμε πολυτέλεια ή σπατάλη χρόνου τη σπουδή των βασικών αρχών της Χημείας στη Γ' Λυκείου. Εκφράζουμε, όμως τις έντονες αντιρρήσεις μας στο περιεχόμενο και τον τρόπο διδασκαλίας αυτού του μαθήματος ζητώντας την επανεξέταση της ύλης του και την ισοκατανομή των ωρών του μεταξύ Θεωρίας και Εργαστηριακής Άσκησης.

Εμείς, λοιπόν, καταγράφουμε χωρίς φόβο και χωρίς πάθος κάτι που ούτε οι ίδιοι οι εγκέφαλοι της ΕΕΧ δεν μπορούν να αντιληφθούν για να το αντιτάξουν έστω ως επιχείρημα στα πλαίσια της (κυρίως υπόγειας και σε διαδρόμους) πίεσης που ασκούν στη λογική του "ή εμείς ή αυτοί": Ότι ένα σύγχρονο εξεταζόμενο μάθημα Χημείας και με ισόρροπη έμφαση στη θεωρια και την εργαστηριακή άσκηση είναι χρήσιμο και για όσους επιθυμούν να σπουδάσουν στα τμήματα Πληροφορικής. 

Θα μπορέσει η ΕΕΧ να κατανοήσει ότι κάτι ανάλογο χρειάζονται και οι μελλοντικοί Χημικοί; Ένα σύγχρονο εξεταζόμενο μάθημα Πληροφορικής που θα έχει κατάλληλο περιεχόμενο και θα δίνει έμφαση εξίσου και στη Θεωρία και στην Εργαστιακή Άσκηση. Εξίσου, αν όχι περισσότερο, το χρειάζονται οι υποψήφιοι φοιτητές όλων των τμημάτων που απαριθμεί η διευθύνουσα ομάδα της ΕΕΧ στις ανακοινώσεις της ως δήθεν άσχετα με την Πληροφορική και σχετικά με τη Χημεία. Και, όπως είναι αυτονόητο, το χρειάζονται και τα υπόλοιπα επιστημονικά πεδία, μηδενός εξαιρουμένου, δεδομένου ότι σήμερα, σε κάθε επιστημονικό πεδίο πλάι στα παραδοσιακά εργαλεία βρίσκεται ο υπολογιστής και πλάι στις παλαιότερες μεθοδολογίες βρίσκονται και διαρκώς ενισχύονται νέες που ενσωματώνουν τις μεγάλες ιδέες της Πληροφορικής ή, για να το πούμε αγγλιστί, το computational thinking

Αναγνωρίζοντας αυτή την πραγματικότητα, οι προηγμένες χώρες ήδη συζητούν την εισαγωγή αυτών των μεγάλων ιδεών της Πληροφορικής (και όχι μόνο του υπολογιστή ως εργαλείου) σε όλα τα διδακτικά αντικείμενα από την Α' Δημοτικού έως την Γ' Λυκείο δίπλα στην παρουσία της Πληροφορικής ως αυτοτελούς πεδίο ισότιμα με τη Γλώσσα και τις Τέχνες, τα Μαθηματικά, τις Φυσικές Επιστήμες και τις Κοινωνικές Επιστήμες.

Συνοψίζοντας: 

  1. Η Χημεία ως πειραματική επιστήμη και με αναμόρφωση του περιεχομένου της καλό είναι να αποτελεί εξεταζόμενο αντικείμενο και για τους υποψήφιους Πληροφορικούς.
  2. Η Πληροφορική ως επιστημολογία και ως δημιουργική τέχνη είναι απαραίτητο να προσφέρεται ως αυτοτελές αντικείμενο στην Γ' Λύκειου σε όλους τους μαθητές και να εξετάζεται, σε όλα τα επιστημονικά πεδία όπως συμβαίνει και με τη Γλώσσα.

Πέμπτη 11 Σεπτεμβρίου 2014

Όταν ο μαθητής εκφράζει την ευγνωμοσύνη του προς το δάσκαλο...

Σε πρόσφατο κείμενό μας επισημάνθηκε η ανάγκη να μελετήσουμε το πώς η Πληροφορική μπορεί να αποτελέσει τον πυρήνα γύρω από τον οποίο θα διαμορφωθεί ένα δημιουργικό μέλλον για το θεσμό του Σχολείου. Η Πληροφορική διαμορφώνει ένα ελκυστικό περιβάλλον μάθησης με την δημιουργική υπέρβαση του κατακερματισμού της γνώσης σε "διδακτικά αντικείμενα". Αρκεί να δοθεί ο χρόνος, τα μέσα και τα κίνητρα ώστε οι μαθητές, με την υποστήριξη άξιων παιδαγωγών-πληροφορικών, να εμπλακούν σε συγκεκριμένες δημιουργικές δραστηριότητες με νόημα και αξία.

Ο Michael Resnik (δημιουργός, μεταξύ άλλων, και του Scratch) διηγείται μια πολύ διδακτική ιστορία για το πώς τέτοιου είδους δημιουργικές δραστηριότητες μπορούν να διαμορφώσουν μια άλλη πραγματικότητα, μια άλλη σχέση των νέων με τη γνώση και, το κυριότερο, μια άλλη σχέση με τους δασκάλους τους:

Let me show you an example. Here's another project, and I saw this when I was visiting one of the computer clubhouses. These are after-school learning centers that we helped start that help young people from low-income communities learn to express themselves creatively with new technologies. And when I went to one of the clubhouses a couple years ago, I saw a 13-year-old boy who was using our Scratch software to create a game somewhat like this one, and he was very happy with his game and proud of his game, but also he wanted to do more. He wanted to keep score. So this was a game where the big fish eats the little fish, but he wanted to keep score, so that each time the big fish eats the little fish, the score would go up and it would keep track, and he didn't know how to do that. So I showed him.In Scratch, you can create something called a variable. I'll call it score. And that creates some new blocks for you, and also creates a little scoreboard that keeps track of the score, so each time I click on "change score," it increments the score. So I showed this to the clubhouse member -- let's call him Victor -- and Victor, when he saw that this block would let him increment the score, he knew exactly what to do. He took the block and he put it into the program exactly where the big fish eats the little fish. So then, each time the big fish eats the little fish, he will increment the score, and the score will go up by one. And it's in fact working. And he saw this, and he was so excited, he reached his hand out to me, and he said, "Thank you, thank you, thank you." And what went through my mind was, how often is it that teachers are thanked by their students for teaching them variables? (Laughter) It doesn't happen in most classrooms, but that's because in most classrooms, when kids learn about variables, they don't know why they're learning it. It's nothing that, really, they can make use of. When you learn ideas like this in Scratch, you can learn it in a way that's really meaningful and motivating for you, that you can understand the reason for learning variables, and we see that kids learn it more deeply and learn it better. Victor had, I'm sure, been taught about variables in schools, but he really didn't -- he wasn't paying attention. Now he had a reason for learning variables. So when you learn through coding, and coding to learn, you're learning it in a meaningful context, and that's the best way of learning things.

Η ανωτέρω διήγηση είναι μέρος μιας ομιλίας που μπορείτε να βρείτε στη διεύθυνσηhttp://www.ted.com/talks/mitch_resnick_let_s_teach_kids_to_code.

Τέτοια περιστατικά δεν είναι σπάνια. Είμαι βέβαιος ότι πολλοί Πληροφορικοί της Εκπαίδευσης μπορούν να μας πουν τις δικές τους προσωπικές ιστορίες που επιβεβαιώνουν αυτή τη "μαγική ατμόσφαιρα" που δημιουργούν οι υπολογιστές όταν συναντούν τους νέους έχοντας από κοντά έναν δάσκαλο-συνεργάτη-εμψυχωτή που ξέρει πως να βοηθά χωρίς να πατρονάρει, πώς να εμψυχώνει και να εμπνέει. 


Μιλώντας με συναδέλφους έχω ακούσει πολλές τέτοιες ιστορίες. Κάποιες από αυτές αφορούν νέες και νέους που το υφιστάμενο σχολικό σύστημα είχε περιθωριοποιήσει και στην Πληροφορική βρήκαν πραγματικά την ευκαιρία να δείξουν την αξία τους και να καταπλήξουν εκπαιδευτικούς, γονείς και φίλους. Ίσως κάποια στιγμή θα έπρεπε να φτιαχτεί μια ανθολογία τέτοιων ιστοριών ως ελάχιστος φόρος τιμής στους συναδέλφους και ως πηγή έμπνευσης για όλους μας...

Δευτέρα 8 Σεπτεμβρίου 2014

Global replace και... ιδού μια εξαιρετική ανακοίνωση για την Πληροφορική Παιδεία στο Γυμνάσιο δια χειρός Ελληνικής Μαθηματικής Εταιρείας!

Το είδαμε κι αυτό: Η Ελληνική Μαθηματική Εταιρεία, εκ των πρωτεργατών (με το αζημίωτο) της μετάλλαξης πτυχιούχων κάθε ειδικότητας σε "καθηγητές Πληροφορικής" από τις αρχές της δεκαετίας του '90, διαμαρτύρεται για το ενδεχόμενο να διδάσκονται τα μαθηματικά του Γυμνασίου σε δεύτερη ανάθεση από καθηγητές Πληροφορικής με βασικό πτυχίο στην Πληροφορική.

Το ενδιαφέρον είναι ότι η συγκεκριμένη ανακοίνωση (http://www.hms.gr/node/866) μπορεί να αποτελέσει ένα εξαιρετικό κείμενο στήριξης του πάγιου αιτήματος των Πληροφορικών και ειδικότερα της Ένωσης Πληροφορικών Ελλάδας, για τη διδασκαλία της Πληροφορικής αποκλειστικά από καθηγητές που έχουν σπουδάσει την Πληροφορική.

Δείτε και κρίνετε μόνοι σας το κείμενο αυτό όπου το μόνο που χρειάστηκε να κάνουμε ήταν οι εξής αντικαταστάσεις:

  • Ελληνική Μαθηματική Εταιρεία :- Ένωση Πληροφορικών Ελλάδας
  • Μαθηματικά :- Πληροφορική
Ακολουθεί το υποθετικό κείμενο με τις ανωτέρω αντικαταστάσεις οι οποίες εμφανίζονται υπογραμμισμένες:


ΠΡΟΣΟΧΗ: Το κείμενο που ακολουθεί στο παρόν πλαίσιο είναι προϊόν δημιουργικής φαντασίας
με βάση ανακοίνωση της Ελληνικής Μαθηματικής Εταιρείας (http://www.hms.gr/node/866)
και δεν αποτελεί κείμενο της Ένωσης Πληροφορικών Ελλάδας.

Η Ένωση Πληροφορικών Ελλάδας (ΕΠΕ) υποστηρίζει πάγια τον αναβαθμισμένο ρόλο της Πληροφορικής η οποία μαζί με τη Γλώσσα πρέπει να αποτελούν τον κορμό των Προγραμμάτων Σπουδών και να εφοδιάζουν τους μαθητές με το αναγκαίο εννοιολογικό και πολιτισμικό υπόβαθρο.

Βασική συνιστώσα της αναβάθμισης είναι  η διδασκαλία της Πληροφορικής να γίνεται από καθηγητές Πληροφορικής ΠΕ19/ΠΕ20 ή και από εκπαιδευτικούς που είναι κάτοχοι πτυχίουΠληροφορικής ως δεύτερο πτυχίο, οι οποίοι πέραν της γνωστικής επάρκειας διαθέτουν και την αντίστοιχη διδακτική επάρκεια και μέσω των σπουδών τους, αλλά και μέσω ειδικών σπουδών, σεμιναρίων και επιμορφώσεων στη Διδακτική της Πληροφορικής.

Η ΕΠΕ θεωρεί ότι η Πληροφορική αποτελεί μια συνεχή αλυσίδα γνώσης και μεθοδολογίας στην εκπαιδευτική διαδικασία και ειδικά στο Γυμνάσιο, όπου το κυρίαρχο για τη διδασκαλία της Πληροφορικής δεν είναι μόνο οι γνώσεις Πληροφορικής (=> "χρήσης Η/Υ") αλλά και οι τρόποι μετάδοσής τους στους μαθητές και η επιλογή για τη διδασκαλία της Πληροφορικής από μη πτυχιούχους Πληροφορικούς είναι αυτονόητο ότι υποβαθμίζει τη Πληροφορική παιδεία στην εκπαίδευση.

Η ΕΠΕ πέρα από συντεχνιακές αντιλήψεις εκφράζει την πλήρη αντίθεσή της στην συγκεκριμένη ρύθμιση η οποία:

α) υποβαθμίζει ουσιαστικά τον ρόλο του μαθήματος της Πληροφορικής,

β) δημιουργεί τεράστιες ανισότητες για τα παιδιά του Γυμνασίου που θα διδάσκονται Πληροφορική από μη εξειδικευμένα άτομα,

γ) υποβαθμίζει και υποθηκεύει το μέλλον των παιδιών μας και της Πληροφορικής Παιδείας με ιδιαίτερα αρνητικά αποτελέσματα για τα ίδια τα παιδιά και την παιδεία.




Δευτέρα 18 Αυγούστου 2014

Ενστάσεις για τις τεχνητές υπεραριθμίες των Πληροφορικών στην Εκπαίδευση

Πολλοί είναι οι Πληροφορικοί της Εκπαίδευσης οι οποίοι μετά από χρόνια υπηρεσίας, βρίσκονται στη θέση του υπεραρίθμου. Μια κατάσταση που εντέχνως έχουν δημιουργήσει εκείνοι που παλαιότερα θεωρούσαν τους Πληροφορικούς παιδαγωγικά ακατάλληλους και τώρα επιχειρούν να τους εμφανίσουν ως πλεονάζοντες για να πάρουν τη ρεβάνς... Ποτέ δεν χώνεψαν ότι η παρουσία μας στην εκπαίδευση ήταν αποτέλεσμα πολύχρονων αγώνων και δικαστικών προσφυγών. Δεν υποκύψαμε στα πελατειακά κυκλώματα που λυμαίνονται το χώρο της εκπαίδευσης και αυτό δεν μας το συγχωρούν οι δικτατορίσκοι που καθορίζουν εν κρυπτώ τις εκπαιδευτικές πολιτικές στη χώρα μας. Αρχής γεννομένης από το 2008, ξεκίνησε ένα σχέδιο αφανισμού της Πληροφορικής και εμφάνισης των Πληροφορικών ως δήθεν πλεοναζόντων. Ας εστιάσουμε την προσοχή μας στα Επαγγελματικά Λύκεια (ΕΠΑΛ) και ας δούμε τι συμβαίνει σήμερα (Αύγουστος 2014):

  1. Με την εγκύκλιο των αναθέσεων στα ΕΠΑΛ που εξακολουθεί να ισχύει δεν επιτρέπεται στους Πληροφορικούς να διδάξουν τα μαθήματα εφαρμογών υπολογιστών της Β και Γ τάξης του ΕΠΑΛ
  2. Με την παράλογη και εκτός πραγματικότητας αντιμετώπιση του μαθήματος της Α τάξης του ΕΠΑΛ ως θεωρητικό και όχι ως εργαστηριακό όπως πραγματικά είναι.

Δεν έχουμε την πολυτέλεια να αφήνουμε τόσο σοβαρά ζητήματα να παγιώνονται. Αν μη τι άλλο ας θυμηθούμε τις σχετικά πρόσφατες διαρροές του Υπουργείου Παιδείας για νέο κύμα απολύσεων, με σαφή αναφορά στους υπεράριθμους εκπαιδευτικού (γυμναστές, αγγλικών, πληροφορικής κλπ).
Για το λόγο αυτό θεωρούμε ότι η ανακοίνωση από τα ΠΥΣΔΕ των πλεονασμάτων είναι μια καλή ευκαιρία να ξαναθέσουμε το θέματα που προανέφερε (ίσως και άλλα) που εντάσσονται στο σχέδιο απόλυσης των πληροφορικών. (Μπορεί να το αποφύγαμε πέρυσι αλλά δεν ανατρέψαμε πλήρως τα μέτρα που οδηγούσαν στην κατάργηση μας - ιδίως από τα Λύκεια).

Για το λόγο αυτό σας δίνουμε στη συνέχεια ένα υπόδειγμα ένστασης που μπορείτε να τροποποιήσετε και να καταθέσετε στο ΠΥΣΔΕ της περιοχής σας ή σε όποια άλλη υπηρεσία κρίνετε αρμόδια,για τις υπεραρθμίες των Πληροφορικών. Στους νομούς όπου η προσθεσμία για ενστάσεις έχει παρέλθει μπορείτε να στείλετε κάποια επιστολή ή αίτηση, ανάλογα με την περίπτωση, στις αρμόδιες υπηρεσίες.

Ίσως θα ήταν σκόπιμο και συλλογικοί φορείς όπως η Ένωση Πληροφορικών Ελλάδας να τοποθετηθούν στο θέμα των καθηγητών πληροφορικής που "πλεονάζουν" με ένα πιο πλήρες κείμενο. Για παράδειγμα, θα μπορούσαμε να ζητήσουμε και το αντίστοιχο μάθημα του Ενιαίου Λυκείου να θεωρηθεί εργαστηριακό.

Ακολουθεί το υπόδειγμα της ένστασης
_______________________________________________________________________________

ΠΡΟΣ ....

Κατά τον υπολογισμό των οργανικών κενών και πλεονασμάτων κατά ειδικότητα και σχολική μονάδα των κλάδων πληροφορικής ΠΕ19 και ΠΕ20 δεν έχουν ληφθεί υπόψιν τα παρακάτω:

  1. Το μάθημα “Εφαρμογές Πληροφορικής” της Α τάξης ΕΠΑΛ διδάσκεται στο εργαστήριο πληροφορικής (Υ.Α. 179071/Γ2/22-11-2013). Όμως, από τον υπολογισμό των οργανικών κενών και πλεονασμάτων προκύπτει ότι το συγκεκριμένο μάθημα αντιμετωπίστηκε ως θεωρητικό, δηλαδή ως μάθημα που διδάσκεται από έναν εκπαιδευτικό ανεξαρτήτως του πλήθους των μαθητών κάθε τμήματος. Αυτή η θεώρηση δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα και ως εκ τούτου πρέπει να αναθεωρηθεί ώστε ο υπολογισμός των οργανικών κενών να διορθωθεί αντιμετωπίζοντας το εν λόγω μάθημα όπως πραγματικά είναι, δηλαδή εργαστηριακό.

    Για τον λόγο αυτό ζητώ να επανεξετάσετε τον πίνακα των υπεράριθμων εκπαιδευτικών Πληροφορικής λαμβάνοντας υπόψη τη Συνταγματική Αρχή της ισότητας, σύμφωνα με την οποία θα πρέπει κατά τον υπολογισμό των εκπαιδευτικών κενών και πλεονασμάτων να εφαρμοστεί η ίδια αναλογία μαθητών προς εκπαιδευτικούς για το μάθημα Εφαρμογές Πληροφορικής με αυτή που ισχύει για τα εργαστηριακά μαθήματα λοιπών κλάδων και ειδικοτήτων.
  1. Οι ώρες διδασκαλίας των μαθημάτων “Εφαρμογών Πληροφορικής” της Β και Γ τάξης των ΕΠΑΛ κατακερματίστηκαν και μοιράστηκαν σε όλους τους υπόλοιπους κλάδων εκπαιδευτικών (Ηλεκτρολόγους, Ηλεκτρονικούς, Μηχανολόγους, Οικονομίας κλπ) πλην της Πληροφορικής. Τα μαθήματα, πριν εφαρμοστεί η τρέχουσα Υ.Α. περί αναθέσεων, διδάσκονταν από εκπαιδευτικούς των κλάδων ΠΕ19 και ΠΕ20. Εξάλλου, οι εν λόγω κλάδοι ιδρύθηκαν και οι αντίστοιχες οργανικές θέσεις έχουν συσταθεί οι αντίστοιχες στα ΕΠΑΛ ακριβώς για τη διδασκαλία και αυτών των μαθημάτων. Οι εκπαιδευτικοί των κλάδων ΠΕ19 και ΠΕ20 ιδρύθηκαν ακριβώς για να στελεχωθεί η εκπαίδευση με προσωπικό που διαθέτει τα τυπικάκαι ουσιαστικών προσόντα στο επιστημονικό πεδίο της Πληροφορικής και των Εφαρμογών της.

    Οι παραπάνω αντιεπιστημονικές και αντιπαιδαγωγικές πρακτικές, που ήδη δοκιμάστηκαν στην εκπαιδευτική πράξη, παράγοντας καταστροφικά αποτελέσματα στην ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης στην Πληροφορική, είναι επιπλέον παράνομες καθώς έρχονται σε ευθεία αντίθεση με το σύνταγμα της χώρας μας που κατοχυρώνει όχι μόνο το δικαίωμα των Ελλήνων στην παιδεία αλλά και το δικαίωμα πρόσβασης όλων των Ελλήνων στην κοινωνία της πληροφορίας που μόνο μέσα από τη δημόσια παιδεία στην πληροφορική μπορεί να πραγματωθεί.

    Για τον λόγο αυτό ζητώ να υπολογίσετε τα οργανικά κενά και πλεονάσματα στους κλάδους της Πληροφορικής λαμβάνοντας υπόψιν ότι:
  • τα μαθήματα εφαρμογών Πληροφορικής είναι στην πραγματικότητα εργαστηριακά
  • τα μαθήματα Πληροφορικής όλων των τομέων και ειδικοτήτων των ΕΠΑΛ διδάσκονται σε Α' ανάθεση από καθηγητές των κλάδων ΠΕ19 και ΠΕ20

Ο/Η Ενιστάμενος/-η
<Υπογραφή>
<Τόπος>, <Ημερομηνία>


Μερικές υπενθυμίσεις στον κ. Γιακουμάτο και στα άλλα πολιτικά ζόμπι για την Πληροφορική

Ένα από γνωστά ζόμπι της πολιτικής (νεκρούς και σεσηπότες τους χαρακτήρισε ο Σιατίστης Παύλος - http://is.gd/MLe6YU) ψάχνει "αυτόν που έκανε την Πληροφορική" (sic) για να τον χαστουκίσει... Ποιόν να εννοεί άραγε ο κ. Υφυπουργός; Μήπως κάποιον από τους “προδρόμους” των υπολογιστικών μηχανών, των αλγορίθμων και της “λογικής” τους; Τον Κτησίβιο; Τον Ήρωνα; Τον Al-Khwarizmi; Την Ada Byron - Lady Lovelace; Τον George Boole; Μήπως κάποιον από τους θεμελιωτές της Πληροφορικής-Κυβερνητικής; Τον Alan Turing; Τον Claude Shannon; Τον John von Neumann; Τον Norbert Wiener; Τον Warren McCulloch; Τον Ross Ashby; Τον Grey Walter.  Τον John Bardeen; Τον  William Shockley; Τον Edsger Dijsktra; Ή μήπως τον -ακόμα ζωντανό- Donald Knuth; Ποιον επιτέλους θέλει να χαστουκίσει; Εκτός κι αν εννοεί κάτι άλλο οπότε καλό θα ήταν να αποσυρθεί μέχρις ότι καταφέρει να ομιλεί στοιχειωδώς την Ελληνική γλώσσα...
Θυμίζουμε στον κ. Γιακουμάτο και σε όλα τα ζόμπι που λυμαίνονται τις θέσεις εξουσίας για να κατασπαράσσουν το λαό μας ότι είναι οι ίδιοι που:


Ευχόμαστε στα ζόμπι να βρουν τον υπαίτιο της "δολιοφθοράς" και να τον ρωτήσουν αν έχει σπουδάσει Πληροφορική. Περιμένουμε με μεγάλο ενδιαφέρον την απάντηση.
Κλείνοντας, δεν θα παραλείψουμε να επισημάνουμε ότι τα ποικιλώνυμα χαράτσια (δεν είναι μόνο ο ΕΝΦΙΑ, πρώην ΕΕΤΗΔΕ, είναι και άλλα όπως το "τέλος επιτηδεύματος" και η "εισφορά αλληλεγγύης") είναι αντισυνταγματικά και άδικα. Μόνο στόχο έχουν την καταστροφή της οικονομίας και την προετοιμασία του εδάφους για κατασχέσεις ιδιωτικών περιουσιών. Όλα αυτά σε συνδυασμό με την ελεεινή προσπάθεια εκποίησης της δημόσιας περιουσίας συνιστούν μια πρωτοφανή επίθεση κατά της χώρας και του έθνους και ως τέτοια καλείται να την αντιμετωπίσει κάθε σκεπτόμενος πολίτης και ο λαός μας στο σύνολό του.

Σάββατο 19 Ιουλίου 2014

Πληροφορική Παιδεία με ουσία!

Ένας ισχυρός σεισμός φαίνεται να επίκειται όσον αφορά το εύρος, την ποιότητα και το επιστημονικό βάθος της Πληροφορικής Παιδείας παγκοσμίως: Αρχικά είχαμε τις άκρως επιτυχημένες προσπάθειες ανάδειξης του προγραμματισμού ως βασικής γνώσης για όλους στις Η.Π.Α. Η πρωτοβουλία είχε παγκόσμια απήχηση. Η Ελλάδα κατέλαβε την τέταρτη θέση στην παγκόσμια κατάταξη!. Σειρά τώρα παίρνει η Ευρωπαϊκή Ένωση με την Ευρωπαϊκή Ώρα Κώδικα. Για να δούμε πώς θα τα πάμε και σε αυτή την πρόσκληση εμείς οι Έλληνες. Η πρωτιά δεν θα μας παραξενέψει καθόλου.

Εξάλλου, η χώρα μας διαθέτει, συγκριτικά με τις άλλες Ευρωπαϊκές χώρες, ένα σημαντικό πλήθος ικανών καθηγητών Πληροφορικής με ανωτάτου επιπέδου σπουδές στο αντικείμενο. Κι αυτό, παρά το γεγονός ότι επιχειρήθηκε τις προηγούμενες δεκαετίες να επιβληθεί το μοντέλων των "skills" με τρόπο αυταρχικό, σε στενή συνεργασία με ποικιλώνυμα κερδοσκοπικά κυκλώματα (σεμινάρια, πιστοποιήσεις κ.λ.π.). Ζήσαμε ως Πληροφορικοί μια μαύρη πολιτική που εντείνεται στις μέρες μας με τον ανοικτό πόλεμο από το Υπουργείο Παιδείας εναντίον των Πληροφορικών:

  1. Τεχνητές υπεραριθμίες με αλλαγή του συστήματος αναθέσεων από το 2008 στα Επαγγελματικά Λύκεια.
  2. Επιδείνωση των τεχνητών υπεραριθμιών με την εμμονή στις αλλοπρόσαλλες αποφάσεις για τη μείωση των μαθημάτων Πληροφορικής στο Γενικό Λύκειο και την κατάργηση του εξεταζόμενου μαθήματος Πληροφορικής στην Γ΄ Λυκείου.
  3. Επίμονη άρνηση στο αυτονόητο αίτημα για ένταξη των υπηρετούντων Πληροφορικών στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση σε οργανικές θέσεις.
  4. Απειλές απολύσεων μέσω του μνημονιακού μέτρου της διαθεσιμότητας το καλοκαίρι του 2013.
  5. Συνέχιση της μνημονιακής πολιτικής των μηδενικών διορισμών εκπαιδευτικών, άρα και εκπαιδευτικών πληροφορικής.
Σε αυτό τον πόλεμο που μας επιβλήθηκε, δεν μείναμε με σταυρωμένα χέρια. Κάποιοι γίναμε "κακοί" και με αγώνες ετών έγινε εφικτό να βρουν οι Πληροφορικοί τη θέση τους στην εκπαίδευση. Παρά την πάγια εμμονή των κυβερνώντων να μας θεωρούν "ακατάλληλους για την εκπαίδευση" και να ταυτίζουν την επιστήμη με τις δεξιότητες πληκτρολόγησης...

Είμαστε όλοι, εντός και εκτός σχολείων, περήφανοι που οι Πληροφορικοί της Εκπαίδευσης κατάφεραν, με την όρεξη και τον ενθουσιασμό τους και μόνο, να φέρουν τη χώρα μας τέταρτη στην παγκόσμια κατάταξη στην ώρα του κώδικα. Ευελπιστούμε στην πρωτιά στην επικείμενη Ευρωπαϊκή εβδομάδα κώδικα. Δράσεις σαν κι αυτές είναι αναμφίβολα σημαντικότατες για την άρση της Πληροφορικής Άγνοιας των πολλών.

Το παιχνίδι, όμως, γίνεται πολύ πιο ενδιαφέρον, όταν η άρση της άγνοιας δίνει τη θέση της στην οργανωμένη πρακτική δράση για να παραχθούν νέες εφαρμογές προς όφελος της Κοινωνίας. Αναφερόμαστε στη δράση Apps for Good η οποία εμφανίστηκε στη Γηραιά Αλβιώνα. Ναι, εκεί! Στην πάλαι ποτέ Μέκκα των ποικιλώνυμων "διπλωμάτων οδήγησης υπολογιστών" και τώρα, όπως δείχνουν τα πράγματα, πρωτοπόρο στην καθιέρωση της Πληροφορικής Παιδείας (και όχι των "ΤΠΕ") σε όλη την προσχολική, πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση από την ηλικία των πέντε (5) ετών!

Αν αυτό δεν είναι σεισμός, τότε τι είναι; Και πώς θα απαντήσουν οι Πληροφορικοί της Εκπαίδευσης στην Ελλάδα σε αυτή τη νέα πρόκληση όταν ήδη μας έχουν δείξει τις δυνατότητες των μαθητών τους;

Κυριακή 16 Φεβρουαρίου 2014

Φωτεινές Διαδρομές: Σχολεία-κυψέλες μάθησης και δημιουργίας με καταλύτη την Πληροφορική Παιδεία



Across the world there is a passionate love 
affair between children and computers... 
And more than wanting [computer technology], 
they seem to know that in a deep way 
it already belongs to them.

- Seymour Papert, The Connected Family, 1996

Έχει ήδη εκτεθεί συνοπτικά η ποιητική ουσία της Πληροφορικής [1]. Στο χώρο την πληροφορικής βιώνουμε την πραγματικότητα του Ελεύθερου Λογισμού στον αντίποδα του  κυρίαρχου υπόδειγματος του Τεχνολογείν. Μια πραγματικότητα που επαναφέρει στο προσκήνιο την Ενότητα Τέχνης και Ζωής ως Υψηλή Αισθητική. Σημείο συνάντησης του Homo Faber με το Αγαθό. Η στάση ζωής που γέννησε το Ελεύθερο Λογισμικό αναδεικνύει την ανάγκη να δούμε την πληροφορική παιδεία ως μια δημιουργική πρόκληση για το εκπαιδευτικό μας σύστημα και ως αναπόσπαστο μέρος μιας δια βίου διαδικασίας συμμετοχής και συνδημιουργίας.

Η αγάπη των παιδιών για την πληροφορική, όπως περιγράφεται από τον Seymour Papert [2], είναι μια δεύτερη πραγματικότητα που βιώνει όλη η κοινωνία. Ενώ ο κύκλος των ανθρώπων που βιώνουν την πρώτη πραγματικότητα (του Ελεύθερου Λογισμικού)  διευρύνεται με τους δικούς του ρυθμούς, η δεύτερη πραγματικότητα είναι πανταχού παρούσα και πολλές φορές βιώνεται με τρόπο φοβικό από εκπαιδευτικούς και γονείς. Κι όχι άδικα, καθώς αποτελεί αντικείμενο εκμετάλλευσης των "προαγωγών της Πληροφορικής" οδηγώντας τους νέους μας σε ψυχοφθόρες και αυτοκαταστροφικές ατραπούς και την κοινωνία στον Οργουελικό κατήφορο μιας πρωτόγνωρης "αστυνόμευσης της σκέψης".

Αυτό το πάθος των παιδιών για την πληροφορική έκανε τον σκαπανέα της Πληροφορικής, Seymour Papert, να πιστεύει ότι οι εκπαιδευτκοί πρέπει να χτίσουν πάνω στον ενθουσιασμό των νέων και να τους προσφέρουν πλούσια περιβάλλοντα μάθησης. Αφιέρωσε τη ζωή του σε αυτή την ιδέα επιλέγοντας ως πρώτο πεδίο δοκιμής τα μαθηματικά. Όντας ο ίδιος μαθηματικός είχε διαπιστώσει ότι ο κυρίαρχος τρόπος διδασκαλίας τους προτάσει τη "μαθηματική παπαγαλία". Αποδομεί τα ψήγματα μαθηματικής αντίληψης που έχει το παιδί από τα μικρά του χρόνια. Για να αλλάξει αυτή την κατάσταση και να μορφοποιήσει μια ευρύτερη πρόταση για το δημόσιο σχολείο επινόησε τη γλώσσα Logo. Σε αυτή βασίστηκαν οι πρώτες προσπάθειές του. Η διδακτορική του φοιτήτρια Idit Harel μελέτησε πρώτη τη χρήση του υπολογιστή ως "εδάφους δημιουργικής άσκησης" για τους μαθητές ως "δημιουργούς λογισμικού". Η εργασία της αφορούσε την ανάπτυξη εκπαιδευτικού λογισμικού ως περιβάλλοντος μάθησης (instructional software development as learning environment) [3]. Την εργασία αυτή εξέλιξε η Yasmin Kafai εστιάζοντας στην ανάπτυξη εκπαιδευτικών ψηφιακών παιχνιδιών από μαθητές για μαθητές [4]. Μια πλειάδα άλλων βρίσκεται πίσω από ιδιαίτερα επιτυχημένες εκπαιδευτικές γλώσσες προγραμματισμού που συνεχίζουν την παράδοση της Logo (Michael Resnik: StarLogoTNG/Scratch, Alan Kay: Squeak/Etoys...). 

Eμείς οι Πληροφορικοί και ιδίως οι Πληροφορικοί της Εκπαίδευσης, έχουμε τη δυνατότητα να δούμε τη σημερινή πραγματικότητα με το βλέμμα του Papert. Να διαγνώσουμε μια μεγάλη ευκαιρία: Τη δυνατότητα δημιουργίας  νέων φωτεινών διαδρομών, στα ίχνη των πρωτοπόρων δασκάλων μας όσo και των χιλιάδων παθιασμένων εργατών την πληροφορικής.  Αναπτύσουμε το λογισμικό μαθαίνοντας (ξαναμαθαίνοντας, ενίοτε) τη γλώσσα που επιστρατεύουμε και το πεδίο εφαρμογής στο οποίο αποσκοπούμε. Αυτού του είδους το βίωμα της στοχευμένης δημιουργικής μάθησης μπορούμε να προσφέρουμε στους μαθητές της Πρωτοβάθμιας και της Δευτεροβάθμας Εκπαίδευσης. Όχι μόνο μέσα από τα μαθήματα Πληροφορικής. Αλλά και μέσα από συνεργασίες με άλλες ειδικότητες καθώς και με τους δασκάλους στα δημοτικά. Ευκαιρίες υπάρχουν. Αρκεί να είμαστε διαρκώς έτοιμοι να τις εντοπίζουμε και να τις αξιοποιούμε.

Ωστόσο, οφείλουμε να επισημάνουμε μία σοβαρότατη έλλειψη: Τα υπαρκτά (σχολικά και εξωσχολικά) εγχειρίδια είναι ανεπαρκή. Απηχούν μια τελείως διαφορετική και παρωχημένη οπτική [1]. Απαιτείται, συνεπώς, να μεριμνήσουμε για την αντιμετώπιση αυτού του κενού. Με τη στήριξη μιας παλαιότερης πρωτοβουλίας για τη διαμόρφωση ενός Περιγράμματος Σπουδών Πληροφορικής και την ανάπτυξη υποστηρικτικού υλικού που καλύπτει τις ανάγκες Γενικής Πληροφορικής Παιδείας από την προσχολική ηλικία μέχρι την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Στο εγχείρημα αυτό έχει δοθεί το όνομα Πληροφορικής Απάνθισμα προς τιμήν ενός μεγάλου δασκάλου του Γένους και φλογερού αγωνιστή της ελευθερίας, του Ρήγα Φεραίου. Σας καλούμε να συμμετέχετε σε αυτή την προσπάθεια. Το έργο αυτό δεν μπορεί να αφορά μόνο τους Πληροφορικούς της Εκπαίδευσης. Μας αφορά όλους: Να εφοδιάσουμε με τα κατάλληλα μέσα τους Πληροφορικούς της Εκπαίδευσης που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή. Απαιτείται, επίσης, άσκηση πολιτικής πίεσης ώστε να αρθούν και άλλα εμπόδια: Η πλήρη αξιοποίηση της Πληροφορικής στην Εκπαίδευση απαιτεί ορθολογικές αναθέσεις μαθημάτων,  νομοθετική κατοχύρωση του εργαστηριακού χαρακτήρα τους και εμπέδωση της δημιουργικής τους διάστασης.

Ακόμη όμως και σήμερα, ενόσω το Πληροφορικής Απάνθισμα και οι πιέσεις για τη βελτίωση των συνθηκών μάθησης στα σχολεία βρίσκονται σε εξέλιξη, οι Πληροφορικοί της Εκπαίδευσης χαράσσουν ήδη φωτεινές διαδρομές στο εκπαιδευτικό μας σύστημα. Ναι, το κάνουν! Δεν είναι δύσκολο να το διαπιστώσουμε συζητώντας μαζί τους. Παρακολουθώντας τα έργα που παράγουν με τους μαθητές τους. Τα τελευταία χρόνια, μάλιστα, τα έργα αυτό εκτίθεται δημοσίως με μεγάλη επιτυχία και διαρκώς εξαπλούμενη απήχηση. Μιλούμε, φυσικά, για το Μαθητικό Φεστιβάλ Ψηφιακής Δημιουργίας που θα πραγματοποιηθεί για τέταρτη φορά στις 3-5 Απριλίου 2014. Ξεκινώντας πριν από τρία χρόνια στο Ηράκλειο, το φεστιβάλ απλώθηκε γρήγορα στα Χανιά και άλλες πόλεις. Φέτος καλύπτει εννέα: Ηράκλειο, Αγρίνιο, Καλαμάτα, Κέρκυρα, Λάρισα, Μυτιλήνη, Ξάνθη, Πάτρα, Ρόδο και Χανιά. Ευχόμαστε στους εμπνευστές και διοργανωτές καλή επιτυχία. Τους ευχαριστούμε που δίνουν σε όλους μας την ευκαιρία να κατανοήσουμε τη σημασία της Πληροφορικής, της πραγματικής Πληροφορικής, στο δημόσιο σχολείο.

Ας ακολουθήσουμε όλοι το παράδειγμα των Πληροφορικών της Εκπαίδευσης. Ας αντιληφθούμε την επαγγελματική αποστολή μας ως Πληροφορικών. Ας ενισχύσουμε, ο καθένας όπως μπορεί, την αυθεντική Πληροφορική Παιδεία και τους εργάτες της. Το έργο των συναδέλφων μας της εκπαίδευσης ας γίνει η απαρχή μιας πορείας υπέρβασης του σημερινού α-σχολείου και διαμόρφωσης ενός ελεύθερου σχολείου, κυψέλη μάθησης και δημιουργίας. Και ας μεταφέρουμε τη θετική αυτή εμπειρία και σε άλλους χώρους που την έχουν ανάγκη. Πέρα από την Πρωτοβάθμια και τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση...

Βιβλιογραφικές αναφορές 
[1] Δ.Σ. Ένωσης Πληροφορικών Ελλάδας. (2014). Παιδεία και Πληροφορική: Η ποιητική ουσία της Πληροφορκής ως δημιουργική πρόκληση για το εκπαιδευτικό μας σύστημα. http://www.epe.org.gr/various/InformaticsPoetryFinal.pdf
[2] Papert S. (1996). The Connected Family. Σελ. 1.
[3] Harel, I., and Papert, S. (1990). Software design as a learning environment. Interact. Learn. Environ. 1(1): 1-32.
[4] Kafai, Y. B. (1995). Minds in play: Computer game design as a context for children's learning. Routledge.